Zdjęcie przedstawia wieżowce w Warszawie. Na zdjęciu dodany kwadrat z napisem: Mała i duża litera. Nazwy mieszkańców. Tworzenie i zapis nazw mieszkańców państw, miast, osiedli i nie tylko.

Nazwy mieszkańców. Mała czy duża litera?

Język polski ma kilka reguł i zasad w kwestii tworzenia nazw mieszkańców państw, miast i osiedli.

Jeśli je zapamiętasz, już nigdy nie popełnisz błędu podczas tworzenia tych nazw.
 

Pierwsza główna zasada, którą warto zapamiętać: granicą jest miasto

Nazwy mieszkańców terenów większych niż miasto zapiszemy dużą literą, nazwy osób, które zamieszkują tereny mniejsze od miasta – małą literą.

Małą literą zapisujemy wszystkie nazwy mieszkańców miast, wsi i osiedli

Piła – pilanin, pilanka
Warszawa – warszawianin, warszawianka

Kuźnica – kuźniczanin, kuźniczanka
Zawady – zawadzianin, zawadzianka

Żoliborz – żoliborzanin, żoliborzanka
Mokotów – mokotowianin, mokotowianka

Dużą literą zapisujemy wszystkie nazwy mieszkańców regionów, województw, państw, kontynentów i planet (tu oczywiście mowa tylko o hipotetycznych mieszkańcach)

Kujawy – Kujawianin, Kujawianka
woj. lubuskie – Lubuszanin, Lubuszanka

Polska – Polak, Polka
Europa – Europejczyk, Europejka

Ziemia – Ziemianin, Ziemianka
Mars – Marsjanin, Marsjanka

 

Jak stworzyć nazwę mieszkańca, jeśli znamy tylko nazwę miejscową?

W większości nazwy mieszkańców tworzy się poprzez dodanie odpowiedniej końcówki do nazwy miasta czy państwa. Te końcówki to tzw. formanty słowotwórcze.

W języku polskim nazwy te tworzymy poprzez dodanie poniższych formantów do nazwy miejscowej:

-anin i –anka: formant podstawowy, stosowany najczęściej, na przykład: bydgoszczanin, wrocławianka

-ak: formant potoczny, stosowany głównie na Mazowszu, przykład użycia: warszawiak, poznaniak

-czyk: najcześciej stosowany do tworzenia nazw mieszkańców spoza Polski, na przykład: berlińczyk, Walijczyk

 

Tworzenie nazw mieszkańców bywa problematyczne

Niektóre nazwy, choć utworzone poprawnie, nie są używane przez samych mieszkańców danego miejsca

Wzorcowo od warszawskiej dzielnicy Bielany możemy utworzyć formy: bielenianin i bielenianka. Żadna z nich nie jest w użyciu, ponieważ mieszkańcy Bielan nazywają się bielańszczakami lub bielańczykami, czasem bielaniakami. Trzeba więc pamiętać o tradycji miejscowej i uwzględniać ją w swoich wypowiedziach.

Nie zawsze jesteśmy w stanie utworzyć nazwy mieszkańców.

Przykładami miejsc, od których w języku polskim nie utworzymy nazwy mieszkańców, są między innymi: Fidżi, Oslo, Nowa Wieś i Nowe Miasto.

Niestety, jak to w języku polskim bywa, mamy wiele wyjątków i mylących zapisów

Dość często możemy napotkać zapis: krakowianka i Krakowianka.

Co wtedy? Najważniejsze, by zapamiętać, że nazwy mieszkańców miast zapisujemy małą literą, a regionów – dużą.

krakowianka to mieszkanka Krakowa
Krakowianka to mieszkanka regionu

(Nie)poprawne zapisy

Która forma jest poprawna?
warszawiak czy warszawianin
krakowiak czy krakowianin

Forma z końcówką -ak uważana jest za potoczną. Nie jest to forma niepoprawna, ale z pewnością nie zaleca się jej użycia w sytuacjach i tekstach oficjalnych.

Co zrobić, gdy nie znasz poprawnej formy?

Oczywiście możesz ją sprawdzić w słowniku ortograficznym lub w słowniku nazw miejscowych.

Drugą opcją jest użycie słów mieszkaniec i mieszkanka, by opisowo przedstawić daną osobę.

Poprawnie możemy więc zapisać:
łomżynianka lub mieszkanka Łomży
Bawarczyk lub mieszkaniec Bawarii

Napisz do mnie, jeśli masz więcej pytań, chętnie na wszystkie odpowiem.

Grafika przedstawiająca, w jaki sposób tworzy się nazwy mieszkańców. Małą literą zapisujemy nazwy mieszkańców miast, wsi i osiedli. Dużą literą zapisujemy nazwy mieszkańców regionów, województw, państw, kontynentów i planet.